در ادبيات مراسم جمهوري آذربايجان در ارتباط با شمارش و دسته بندي آنها، ملاحظات مختلفي وجود دارد. تعداد چهارشنبه هاي آخر سال چهار تا مي باشد. در دسته بندي چهارشنبه ها بعد از چهارشنبه هاي آب و آتش و هوا چهارشنبه خاك مي باشد، زيرا درآستانه فصل بهار كه آب و آتش و هوا تازه در كل همه زندگي رونق مي گيرد براي بيدار نمودن زمين جهت فصل جديد كار و توليد محصولات تازه تجديد مي گردد و تازه مي شود. يكي از چهارشنبه هاي مقدس ماه خاكستري چهارشنبه آب است.

در بين مردم اين چهارشنبه به عنوان چهارشنبه تازه آمده ( متولد شده ) و موفقيت آور براي انسان ها محسوب مي شود و به اين خاطر بين مردم عزيز است.مردم به اين چهارشنبه ، چهارشنبه آب و نوروز آب ها و چهارشنبه گل نيز مي گويند. اين چهارشنبه به اعتقادهاي آب تكيه كرده و مراسم را در بر مي گيرد. دومين چهارشنبه آخر سال چهارشنبه آتش است. اين چهارشنبه بين مردم چهارشنبه آدي و چهارشنبه آتش و شب آتش معروف مي باشد. اين چهارشنبه اعتقادات دفاع از آتش و گرمي را در بر مي گيرد. سومين چهارشنبه با اعتقادات هوا، هواي تميز و تغييرات هوا و تازه شدن هوا ارتباط دارد. اين چهارشنبه بين مردم چهارشنبه بادي و چهارشنبه هوايي و در بعضي روستاهاي منطقه مغان آذربايجان با نام چهارشنبه حيدر معروف است. در اساطير ملي هواي سفيد در لباس سفيد و هواي سياه در لباس سياه وباد شمال در لباس آبي و باد جنوب در لباس قرمز تصوير مي گردد. براي هر كدام باور و آهنگ و مراسم سلسله اي آفريده مي شود. آخرين چهارشنبه چهارشنبه آخر است. بين مردم اين چهارشنبه، به چهارشنبه سوري، چهارشنبه خاك و چهارشنبه زمين معروف است. در اين چهارشنبه به خاك، بخار و گرمي نفوذ مي كند. در چهارشنبه آخر، مراسم، آيين ،.باور، بازي و جشن هاي زيادي برگزار مي گردد قشنگي اي هر كدام از .چهارشنبه ها در يادداشت مردم به نوروز ابديت و جاودانگي مي بخشد.

علی دایی متولد ۱ فروردین سال ۱۳۴۸، بازیکن ایرانی و از مشهورترین بازیکنان تاریخ تیم ملی فوتبال ایران است. تا پایان جام جهانی ۲۰۰۶ بازیکن اصلی و کاپیتان تیم ملی ایران بود.

دایی ۱۰۹ گل ملی در کارنامهٔ خود دارد و با فاصلهٔ زیادی بهترین گلزن بازی‌های ملی در تاریخ فوتبال جهان است. در سال ۲۰۰۷ میلادی، فدراسيون آمار و ارقام فوتبال (متعلق به فیفا)، علی دائی را در رده ۲۶مین بازيكن برتر تاريخ فوتبال جهان معرفی کرد كه در اين فهرست وی به عنوان تنها بازيكن آسيايى در ميان برترن هاى تاریخ فوتبال مشاهده مى شود.

دایی سابقهٔ بازی در تیم‌های آلمانی همچون بایرن مونیخ را دارد و به همراه این تیم به نایب قهرمانی جام باشگاه‌های اروپا دست یافته‌است. او اکنون در باشگاه سایپا به عنوان سرمربی تیم سایپا فعالیت می‌کند.

سابقه فوتبال

باشگاهی

دایی، فوتبال را از باشگاه‌های کوچک شهر اردبیل همچون استقلال اردبیل و شهرداری اردبیل آغاز کرد . اوپس از قبولی در دانشگاه صنعتی شریف و اقامت در تهران به تیم تاکسیرانی تهران پیوست. او سپس به بانک تجارت پیوست و در این تیم بود که او مورد توجه بیشتری قرار گرفت و برای اولین بار به تیم ملی دعوت شد.

دایی بعدها به پرسپولیس تهران و سپس السد قطر پیوست و از این این تیم راهی اروپا شد و همراه با کریم باقری به آرمینیا بیله‌فلد باشگاه آلمانی و خداداد عزیزی به اف سی کلن پیوست. مقصد بعدی او بایرن مونیخ آلمان بود. فرانس بکن‌بائر رییس باشگاه بایرن مونیخ علی دائی را برای این باشگاه انتخاب کرد و وی را مهاجمی در سطح جهانی قلمداد کرد. حضور دایی در بایرن مونیخ آلمان نقطه‌ اوج فوتبال او بود، زیرا پیش از آن حضور بازیکنی ایرانی در یک باشگاه معتبر نظیر بایرن مونیخ سابقه نداشت. دایی به همراه بایرن مونیخ تا فینال جام باشگاه‌های اروپا رفت و در نهایت مدال نقرهٔ آن بازی‌ها را به دست آورد. گرچه دایی در بازی فینال به میدان نیامد.

او سپس به هرتا برلین آلمان پیوست و با پوشیدن پیراهن ۹ از اصلی‌ترین بازیکنان این تیم بود. دایی با هرتا برلین هم در جام باشگاه‌های اروپا بازی کرد و دو بار دروازهٔ چلسی و یکبار دروازهٔ آث میلان را گشود. حضور موفق علی دائی در باشگاه‌های اروپایی راه را برای بسیاری از بازیکنان آسیایی از جمله هیده توشی ناکاتا و مهدی مهدوی کیا گشود.

علی دایی با باشگاه سایپا به عنوان بازیکن و سرمربی تیم سایپا فعالیت خود را آغاز کرد. این تیم توانست در خرداد ماه ۸۶ قهرمانی ششمین لیگ برتر را به دست آورد. او هم‌زمان با قهرمانی سایپا در روز ۲۸ می ۲۰۰۷(۷ خرداد ۱۳۸۶) بازدن گل قهرمانی سایپا که آخرین گل اقای گل جهان بود از بازی کردن فوتبال برای همیشه خداحافظی کرد.

[ویرایش] ملی

علی دایی در سال‌های اخیر همواره بازیکن اصلی ایران و کاپیتان این تیم بوده‌است. او بیشترین بازی ملی و بیشترین گل زدهٔ تاریخ تیم ملی را دارد (گل‌های زدهٔ او در میان تمام تیم‌های جهان نیز اول است).

او در جام ملت‌های آسیا ۱۹۹۶ امارات به همراه باقری و عزیزی از بهترین ستارگان ایران بود.

او در بازي معروف ایران و استرالیا در بازی پلی اف مقدماتی جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه پاس گل دوم ایران را برای خداداد عزیزی ارسال كرد و این گل باعث راهیابی ایران به جام جهانی شد.

او به همراه ایران در دو جام جهانی ۱۹۹۸ فرانسه و ۲۰۰۶ آلمان به میدان آمد و تا به حال در۵ بازی ایران در این بازی‌ها شرکت کرده‌است. این پاس دایی بود که زمینه‌گذار گل مهدوی‌کیا به آمریکا در جام جهانی ۹۸ شد.

از نقاط اوج دوران ورزشی دایی را می‌توان روز ۱۴ نوامبر ۲۰۰۴ دانست. او در این روز و در مسابقات مقدماتی راهیابی به جام جهانی ۴ بار دروازهٔ لائوس را گشود تا نام خود را به عنوان اولین فوتبالیست تاریخ جهان که ۱۰۰ گل در بازی‌های ملی به ثمر رسانده ثبت کند.علی دایی در لیگ برتر ایران در سال ۱۳۸۶ به عنوان سرمربی و بازیکن توانست تیم سایپا را به قهرمانی برساندو توانایی های خود را به رخ منتقدان بکشد و بر افتخارات خود بیافزاید.

تیم های باشگاهی

• سلمان آباداردبیل، تاکسی‌رانی، بانک تجارت، پرسپولیس (ایران)
• السد (قطر)آرمینیا بیله‌فلد، بایرن مونیخ، هرتابرلین (آلمان)
• الشباب امارات
• پرسپولیس تهران، صبا باتری (ایران)
• سایپا کرج

بهترین گلزن در بازی‌های بین‌المللی

وی یکی از بهترین گلزنان تاریخ فوتبال و نفر اول در لیست گلزنان بین‌المللی است. او هم‌چنین بهترین گلزن در تاریخ بازی‌های آسیایی است. در دور مقدماتی جام جهانی سال ۱۹۹۸ هم، او با به ثمر رساندن ۳۸ گل در ۵۶ بازی در رتبهٔ اول قرار داشت.

در سال ۱۹۹۶ با به ثمر رساندن ۲۰ گل، دایی به عنوان بهترین گلزن در بازی‌های بین‌المللی توسط فدراسیون تاریخ و آمار فوتبال (IFFHS) معرفی گردید.

در ضمن دایی اولین گلزن آسیایی جام باشگاههای اوروپا است ازجمله گلهای بیادماندنی او دوگل اوبه چلسی وتک گل او به میلانACدر لیگ قهرمانان اروپا که باعث صعودتیم هرتابرلین به مرحله بعد لیگ قهرمانان شد.

زندگی شخصی

 ای منی آوار گویان ابلفضل ابلفضل...

یاابوالفضل العباس

حسین رضازاده وزنه‌بردار سنگین وزن ایرانی است. وی متولد اردبیل به سال ۱۳۵۷ است.

وی تاکنون دو بار مدال طلای مسابقات المپیک را برای ایران به ارمغان آورده‌است و هم اکنون نیز صاحب رکورد این رشته ورزشی می‌باشد. او در ایران به عنوان قهرمان قهرمانان نیز انتخاب شده‌است.

آخرین مدال قهرمانی وی تا آذر ماه ۱۳۸۵ مربوط به بازی‌های آسیایی دوحه است.

وی چند سال قبل با همسرش در مکه ازدواج کرد، (این مراسم از تلویزیون ایران نیز پخش شد) او یک فرزند پسر به نام ابوالفضل دارد.

افتخارات حسین رضازاده

تصویر از دریاچه سبلان مرداد ماه ۱۳۸۴

پناهگاهی در ارتفاعات سبلان

سنگ محراب

نمایی از کوههای سولطان ساوالان ، هرم و کسری از مشکین شهر

دریاچه سبلان

قارتال یا عقاب سنگی

گلی که در آغوش سنگ روئیده

منظره یکی از دریاچه های کوه سبلان

نمایی از کوه سبلان از آبگرم قوتورسویی

دریاچه سبلان

منبع: www.khiavonline.com 

كوهستان عظيم وآتش فشان سبلان كه به زبان آذري ساوالان خوانده مي شود از كوه هاي متعدد بلندي چون صائين ، نرميق ، قوشه داغ ، و… تشكيل شده است. دامنه هاي اين كوهستان در بخش مركزي از چهارسو به شهرستان هاي مشکين شهر و اهر در شمال ، تبريز در مغرب ، سراب درجنوب و اردبيل در شرق مشرف مي باشد. سبلان به شكل مخروط زيبائي است و دهانه آتش فشان خاموش آن در حال حاضر به صورت درياچه اي در آمده است. اطراف اين درياچه در تمام سال پوشيده از برف و يخ است. قله اصلي يا آتش فشان آن به نام "سلطان ساوالان" بلندترين نقطه آذربايجان و پس از دماوند بلندترين قله ايران است. کوهستان ساوالان از كانون هاي مهم آبگير دائمي رودهاي آذربايجان مي باشد. دامنه هاي شمالي آن به دره رود قره سو و اهرچايي و دامنه هاي جنوبي آن به شاخه ها ي آجي چاي منتهي مي گردد. بنابراين سبلان بخش عمده اي از آب هاي حوضه رود ارس و درياچه اروميه را تامين مي كند در دامنه هاي سبلان چشمه هاي فراوان آب گرم وآب سرد معدني وجود دارد از جمله موئيل سويي ، شابيل ، قوتورسويي و ...كه در فصول مختلف مورد استفاده اهالي مشكين شهر وگردشگران قرار مي گيرد. در بالاي قله سبلان حفره اي وجود دارد كه دهانه آتش فشان سبلان بوده است و امروزه به صورت درياچه اي در فصل گرم ظاهر مي شود.

   دریاچه سبلان

     نمایی از کوه سبلان

    پناهگاهی در ارتفاعات سبلان

* سبلان، اسطوره صلابت

        درآثار گذشتگان از اين كوه به نام هاي سبلان، سيلان، سوآلان و ساوآلان ياد شده است. مورخان وجه تسميه آن را به اختلاف ذكر كرده اند. برخي را عقيده برآن است كه سابقاً سه خزنده غول پيكر دراين منطقه مي زيستند و از اين روي سبلان وجه تغيير يافته سه گولان است. مورخان فارسي زبان نيز با تكيه برسيلان و سبلان دونظريه متفاوت ارايه كرده اند: منطقه حفاظت شده سبلان با موقعيت طبيعي و جغرافيايي خاص خود ، از جمله مناطقي است كه از پتانسيل اكوتوريستي بسيار بالا برخوردار است.

سبلان توده كوهستاني عظيمي است كه در غرب شهرتاريخي اردبيل يا «آرتاويل» واقع است. به دليل موقعيت ارتفاعي خاص و اهميت بوم شناختي و منشأ تشكيل ، اغلب نام دو توده كوهستاني سهند و سبلان با هم برده مي شود . عظمت اسطوره هاي سبلان به اندازه يي است كه در شعاع وسيعي از منطقه آذربايجان ، نام آن به عنوان استعاره ابهت و صلابت مورداستفاده قرار مي گيرد.

توده آتشفشاني سبلان بخشي از كمربند كوهستاني شمال ايران است كه با جهت شرقي ـ غربي خود، كوهستان هاي فلات آذربايجان را از طريق كوههاي تالش با سيستم كوهستاني البرز مرتبط مي سازد . سبلان در شرق آذربايجان ودرمحدوده استان هاي اردبيل و آذربايجان شرقي واقع شده است . رودخانه هاي «بالخلو» (پراز ماهي ) و «آجي چاي» تلخه رود در جنوب، رودخانه هاي اهر و «قره سو» درشمال ، دشت اردبيل در شرق و دره هاي ميان شهر اهر و تلخه رود در غرب، اين توده كوهستاني را از واحدهاي طبيعي مجاور متمايز مي كند. در اطراف اين توده آتشفشاني شهرهاي كوچك و بزرگ بسياري نظير اردبيل ، مشكين شهر، اهر، هريس، سراب و سرعين قرار گرفته است و در واقع مي توان گفت شهرهاي ياد شده سبلان را بسان حلقه يي در برگرفته اند.

* جاذبه هاي طبيعي سبلان

جاذبه هاي توريستي منطقه سبلان دوگونه جاذبه هاي طبيعي و جاذبه هاي تاريخي است. ارتفاعات متعدد، آبهاي معدني فراوان، درياچه هاي كوچك و بزرگ، دشت وجلگه هاي وسيع و شرايط آن وهوايي مساعد و مطلوب ، همگي نشان از قابليت ها و استعدادهاي طبيعي منطقه براي جلب مشتاقان و علاقه مندان طبيعت دارد.

آبهاي معدني گوناگون يكي از مهم ترين جاذبه هاي توريستي اين منطقه به شمار مي آيد. وجود سيزده چشمه آب معدني كه حاوي آبهاي گوگردي ، كربناته، سولفوره، بي كربناته، كلروره، آشاميدني گازدار و آشاميدني بدون گاز است ، براي كشوري كه قدرش را بداند به اندازه ذخاير نفتي اهميت دارد. اين چشمه ها در شش مجتمع سرعين، سردابه، نير، ارجستان ، موئيل و لاهرود قرار گرفته است و خواص درماني فراوان دارد. اين منطقه به لحاظ تعدد چشمه هاي معدني نه تنها درسطح ايران، بلكه درسطح جهان نيز بي نظير است.

درميان درياچه هاي طبيعي و مصنوعي بسيار كه درمحدوده وحاشيه اين منطقه يافت مي شود، علاوه بر درياچه قله سبلان، درياچه شورابيل به لحاظ قرارگرفتن آن درمحدوده شهراردبيل و نيز به دليل وسعت و موقعيت جغرافيايي خاص آن به تفريح و تفرج و جهانگردي اهميت فراوان دارد. آب اين درياچه تا سال ۱۳۷۴ از غلظت بالاي نمك برخوردار بود و منابع زيستي آن به ارگانيسم هاي ويژه آبهاي شور نظير «آرتميا» و «روتريا» و از اين دست منحصر مي شد. اما درحال حاضر با هدايت بخشي از آب رودخانه بالخو به اين درياچه ، علاوه بر گسترش مساحتش ، شوري آب نيز بشدت كاهش يافته است و امكان پرورش ماهي قزل آلاي رنگين كماني و ماهيان ديگر دراين درياچه فراهم شده است.

قله آتشفشان «سبلان سلطان» با ارتفاع ۴۸۴۴ متر از سطح دريا ، عظمت خاصي به منطقه بخشيده است . اين كوه با يخچال هاي عظيم از منظر ورزش كوهنوردي و يخچال نوردي، يكي از كوههاي مطرح در سطح جهان است و هرسال و بويژه در فصل تابستان هزاران علاقه مند از اقصي نقاط ايران و جهان به اين كوهستان روي مي آورند و از مواهب طبيعي آن بهره مند مي شوند.

مکان هاي ديدني و تاريخي

استان اردبيل به لحاظ طبيعي, تاريخي, اجتماعي و فرهنگي ازمناطق پررونق و ارزشمند ايران است. وضعيت خاص زمين شناسي و توپوگرافي منطقه باعث ايجاد جاذبه هاي طبيعي و چشم اندازهاي بسيار زيبايي شده و بر غناي طبيعي منطقه افزوده است. در بيش تر شهرستان هاي استان؛ آثار طبيعي و تاريخي زيادي پراکنده شده اند. کوهستان پرشکوه سبلان با قله آتشفشاني سبلان و چشمه هاي آب گرم و درياچه هاي طبيعي كوچك ولي پرشمار، مهم ترين جاذبه طبيعي شهرستان اردبيل محسوب مي شود.

آبشار گورگور سبلان که در شهرستان گرمي واقع شده، گردنه ناو خلخال كه از داخل جنگل هاي طالش به جاده رشت وآستارا متصل مي ‌شود و گردنه حيران که يکي اززيباترين و بي نظيرترين چشم اندازهاي طبيعي ايران است‏, در اين استان واقع شده است. زندگي با صفا و دور از دنياي صنعتي عشاير شاهسون و ديگر ايل ها در دامنه هاي سبلان به راستي حيرت هر بازديد كننده اي را بر مي انگيزد.

استان اردبيل هم چنين داراي بناهاي تاريخي و مکان هاي ديدني زيادي است که برخي از آن ها هم چون بقعه شيخ صفي الدين اردبيلي شامل بناهاي متعدد‎‎ از دوره هاي مختلف مي شود و با رفتن به يک مکان ديدني مي توان از چندين اثر تاريخي و قديمي بازديد کرد. تپه هاي باستاني، حمام هاي قديمي، عمارت هاي بزرگ، گورستان هاي مشاهير و بقعه هاي مقدس و تاريخي از ديگر ديدني هاي شهرستان اردبيل هستند كه در كنار صنايع دستي و جاذبه هاي اجتماعي و فرهنگي منطقه جاذبه هاي كم نظيري را فراهم كرده اند.

سبلان، پژواك عظمت اسطوره هاي دور

* كوهستان سبلان موهبت هاي طبيعي خود را سخاوتمندانه به ساكنان پيرامونش ارزاني داشته است . به سبب فراواني وسهولت دستيابي به آب دشتهاي اطراف ، سبلان از ديرباز شاهد و جايگاه مدنيت هاي بسيار مهم درطول تاريخ بوده است.

امروزه، توريسم از مهمترين فعاليت هاي اقتصادي ، فرهنگي و اجتماعي درسطح جهان است . هرسال ۱‎/۷ميليارد جابجايي توريستي دردنيا صورت مي گيرد و نزديك به ششصدميليارد دلار براي كشورهاي توريستي سود به ارمغان مي آورد. در برخي كشورها نظير باهاما، جهانگردي به عنوان تنها منبع اقتصادي و در بعضي ديگر همچون تونس به عنوان نخستين و مهمترين منبع درآمد كشور موردتوجه است.

به دلايل فراوان ، از جمله فرار از زندگي يكنواخت، افزايش روزهاي تعطيل و ايام فراغت، افزايش درآمد، افزايش طول زندگي پس از سنين بازنشستگي وتوسعه وتكامل روزافزون صنعت هواپيمايي و ارتباطات جهاني ، صنعت گردشگري درآينده نيز همچنان به گسترش خود ادامه خواهد داد و دراين ميان كشورهايي از اين روند روبه رشد، بهره خواهند برد كه برنامه يي جامع و مدون و به دور از هرگونه آلايندگي زيست محيطي براي جلب توريست ها داشته باشند.